A igrexa de Sta. María de Loio, na parroquia de Cortes, formaba parte dun mosteiro que tivo gran importancia na historia do Camiño Francés a Santiago de Compostela.

Neste lugar nace a Orde Militar dos Cabaleiros de Santiago a principios do século XII, mediante un pacto entre a irmandade dos frades de Cáceres co prior e cóengos regulares de San Agustín, que vivían no mosteiro.

Nesta zona da ribeira do Loio están documentados numerosos mosteiros na idade media. Na parroquia de San Salvador de Cortes, ademais do de Sta. María, antes citado, o mosteiro de San Salvador e o de Santa Cruz de Loio do que se conservan algúns restos. Na parroquia de San Xoán de Loio (case que toda anegada co encoro de Belesar) houbo tamén un mosteiro chamado San Xoán de Loio.

Outros pequenos mosteiros que aparecen documentados nas ribeiras do Loio son: Sismonde (na parroquia de Santiago da Laxe) e San Pedro da Cova (non lonxe da Tellada, que foi parroquia ata o século XVIII).